Οικονομική βία

Οικονομική βία

Η οικονομική βία αναφέρεται σε συμπεριφορές που αποσκοπούν να ελέγξουν, περιορίσουν ή εκμεταλλευτούν την πρόσβαση ενός ατόμου σε χρήματα, εργασία ή οικονομικούς πόρους, μειώνοντας την ανεξαρτησία του και την ικανότητά του να αυτοσυντηρείται.

Συχνά χρησιμοποιείται ως μορφή ελέγχου, δημιουργώντας εξάρτηση και καθιστώντας δυσκολότερη την αποχώρηση του ατόμου από μη ασφαλείς ή επιβλαβείς καταστάσεις. Η οικονομική κακοποίηση αναγνωρίζεται πλέον ως διακριτή μορφή διαπροσωπικής βίας. Η συγκεκριμένη μορφή βίας παρατηρείται κυρίως σε σχέσεις μεταξύ συντρόφων και στο οικογενειακό περιβάλλον, αλλά μπορεί επίσης να εκδηλωθεί σε πλαίσια παροχής φροντίδας, κακοποίησης ηλικιωμένων ή καταστάσεων καταναγκαστικού ελέγχου.

Παραδείγματα περιλαμβάνουν τον εμποδισμό ενός ατόμου από το να εργαστεί ή να συνεχίσει την εκπαίδευσή του, τον έλεγχο του εισοδήματός του, τον περιορισμό της πρόσβασης σε τραπεζικούς λογαριασμούς, την απόκρυψη οικονομικών πληροφοριών, την επιβολή χρεών, την κλοπή χρημάτων ή την άρνηση συνεισφοράς σε βασικά έξοδα διαβίωσης. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνει παρεμβάσεις στην επαγγελματική απασχόληση, την πρόκληση βλάβης στην πιστοληπτική ικανότητα ή τη στέρηση βασικών αναγκών, όπως τροφή, στέγαση ή ιατρική φροντίδα.

Οι συνέπειες μπορεί να περιλαμβάνουν οικονομική ανασφάλεια, αστάθεια όσον αφορά την στέγαση και εσκεμμένα περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Η οικονομική κακοποίηση μπορεί να εγκλωβίσει άτομα σε μη ασφαλή και κακοποιητικά περιβάλλοντα και ενδέχεται να συνεχιστεί ακόμη και μετά τη λήξη μιας σχέσης, επηρεάζοντας αρνητικά τη μακροχρόνια αποκατάσταση του θύματος.

Η Στατιστική της βίας στην Ευρώπη

Η οικονομική και ψυχολογική βία από συντρόφους είναι συχνή αλλά λιγότερο ορατή.

Πηγές: 2026 EU gender-based violence survey – Evidence for policy and practice, FRA, Eurostat, European Institute for Gender Equality. Ενδεικτικά στοιχεία – επιβεβαιώστε πρίν τη δημοσίευση.

  • Το 29,9% των γυναικών έχουν βιώσει ψυχολογική βία από τον σύντροφό τους. Αυτή περιλαμβάνει ταπείνωση, ζήλια, εκφοβισμό ή συμπεριφορές ελέγχου.

  • Για το 12,7% συμβαίνει συχνά. Όπου τέθηκαν πρόσθετες ερωτήσεις, το 20,3% των γυναικών έχουν βιώσει οικονομική βία από τον σύντροφό τους, όπως το να μην τους επιτρέπεται να εργαστούν και την έλλειψη ελέγχου των οικογενειακών οικονομικών.

  • Η οικονομική βία είναι σχεδόν εξίσου διαδεδομένη με τη σωματική βία μεταξύ συντρόφων (9,3%)

  • Η οικονομική βία σπάνια συμβαίνει μεμονωμένα. Μεταξύ των γυναικών που έχουν βιώσει οικονομική βία από στενό σύντροφο, το 90% έχει βιώσει και ψυχολογική βία και το 54% έχει βιώσει σωματική βία.

Ψάχνετε για βοήθεια;
Βρείτε μια απάντηση

Εντοπίστε τα προειδοποιητικά σημάδια, εξασφαλίστε σωματική ασφάλεια και ζητήστε βοήθεια .
  • Αναγνωρίστε τα σημάδια

    Η οικονομική κακοποίηση περιλαμβάνει τον έλεγχο όλων των χρημάτων και τη χορήγηση ενός «χαρτζιλίκι», την κατάσχεση του μισθού ή των επιδομάτων σας, την παρεμπόδιση της εργασίας ή των σπουδών σας (ή υπονομεύοντάς σας, κάνοντάς σας να αργείτε, παρενοχλώντας σας στο χώρο εργασίας), τη δημιουργία χρεών στο όνομά σας ή τον εξαναγκασμό σας να πάρετε δάνεια και πιστωτικές κάρτες («εξαναγκαστικό χρέος»), την απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων, την άρνηση συνεισφοράς στα κοινά έξοδα, την απαίτηση αποδείξεων για τα πάντα και την παρακράτηση πληροφοριών σχετικά με τα οικονομικά του νοικοκυριού.

    Ο κοινός παρονομαστής είναι η εξάρτηση και ο έλεγχος, όχι το χρηματικό ποσό που εμπλέκεται.

  • Αποκτήστε ένα βαθμό οικονομικής ανεξαρτησίας, προσεκτικά και διακριτικά

    Ανοίξτε έναν τραπεζικό λογαριασμό στο όνομά σας σε τράπεζα διαφορετική από εκείνη των κοινών λογαριασμών, και ζητήστε να σας αποστέλλονται τα εκκαθαριστικά ηλεκτρονικά ή σε μια ασφαλή διεύθυνση αντί για το σπίτι.

    Δημιουργήστε ένα μικρό, ιδιωτικό ταμείο έκτακτης ανάγκης με όποιον τρόπο μπορείτε. Ακόμη και μικρά ποσά που αποταμιεύονται με την πάροδο του χρόνου συσσωρεύονται και σας δίνουν επιλογές αργότερα.

    Εάν λαμβάνετε μισθό ή επιδόματα, διερευνήστε αν μπορούν να καταβάλλονται σε λογαριασμό που ο δράστης δεν μπορεί να δει ή να έχει πρόσβαση.

    Χρησιμοποιήστε μια ασφαλή ταχυδρομική διεύθυνση (το σπίτι ενός αξιόπιστου προσώπου, μια ταχυδρομική θυρίδα) για οτιδήποτε οικονομικό, ώστε η ευαίσθητη αλληλογραφία να μην φτάνει σε μέρος όπου μπορεί να υποκλαπεί.

  • Προστατέψτε τα έγγραφά σας και τις πληροφορίες σας

    Συγκεντρώστε αντίγραφα (φωτογραφίες ή σαρώσεις αποθηκευμένες σε ασφαλές μέρος) της ταυτότητας και του διαβατηρίου σας, των τραπεζικών στοιχείων και των στοιχείων των καρτών σας, των φορολογικών εγγράφων, των αποδείξεων μισθοδοσίας, των τίτλων ιδιοκτησίας ή των συμβολαίων μίσθωσης, των ασφαλιστικών εγγράφων, των εγγράφων δανείων και χρεών, καθώς και οποιωνδήποτε εγγράφων σχετικά με επιδόματα.

    Γνωρίστε ποιοι λογαριασμοί υπάρχουν, ποιος αναγράφεται σε αυτούς και ποιοι είναι οι κωδικοί πρόσβασης.

    Το να έχετε όλα αυτά έτοιμα είναι ένα από τα πράγματα που καθιστούν εφικτή την αποχώρηση όταν έρθει η στιγμή.

  • Προστατέψτε την πιστωτική σας ικανότητα και ελέγξτε αν υπάρχουν χρέη στο όνομά σας

    Τα χρέη που επιβάλλονται με εξαναγκασμό είναι συνηθισμένα και μπορούν να βλάψουν τα οικονομικά σας για χρόνια.

    Ελέγχετε περιοδικά τι έχει συμβληθεί στο όνομά σας, αλλάξτε κωδικούς πρόσβασης και PIN που ενδέχεται να γνωρίζει ο δράστης και ρυθμίστε ειδοποιήσεις όπου είναι δυνατόν.

    Αν το χρέος επιβλήθηκε με εξαναγκασμό ή είναι δόλιο, φυλάξτε αποδεικτικά στοιχεία. Μερικές φορές μπορεί να αμφισβητηθεί αργότερα με νομική βοήθεια.

  • Τεκμηριώστε τα, όπως και κάθε άλλη μορφή κακοποίησης

    Ισχύει η ίδια λογική με το ημερολόγιο παρακολούθησης:
    κρατήστε ένα αρχείο με ημερομηνίες για τα περιστατικά, τα χρήματα που σας αφαιρέθηκαν, τους λογαριασμούς στους οποίους σας εμποδίστηκε η πρόσβαση, τις απειλές σχετικά με τα χρήματα, τις φορές που σας εμποδίστηκε να εργαστείτε.

    Τα οικονομικά αποδεικτικά στοιχεία είναι σημαντικά για τις προστατευτικές διαταγές, τις διαδικασίες διαζυγίου ή επιμέλειας, καθώς και για τις διαφορές σχετικά με χρέη.

  • Ζητήστε βοήθεια από ειδικούς

    Αυτό αξίζει πραγματικά τον κόπο, επειδή η οικονομική κακοποίηση διασταυρώνεται με το δίκαιο, τις τραπεζικές συναλλαγές και τις κοινωνικές παροχές με τρόπους που είναι δύσκολο να διαχειριστεί κανείς μόνος του.

    Ένας δικηγόρος μπορεί να σας συμβουλεύσει σχετικά με την προστασία των περιουσιακών στοιχείων, των χρεών και των δικαιωμάτων σας σε περίπτωση χωρισμού – ένας σύμβουλος μπορεί να σας βοηθήσει με ένα σχέδιο οικονομικής ασφάλειας.

  • Προγραμματίστε την οικονομική σας ετοιμότητα για κάθε περίπτωση αποχώρησης

    Εάν και όταν προετοιμάζεστε να φύγετε, η οικονομική προετοιμασία αποτελεί μέρος του σχεδιασμού της ασφάλειάς σας: ο προσωπικός λογαριασμός, το ταμείο έκτακτης ανάγκης, τα έγγραφα, η γνώση των δικαιωμάτων σας σε επιδόματα ή υποστήριξη.

    Το να φύγετε χωρίς αυτά είναι πιο δύσκολο και πιο επικίνδυνο, και αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο οι θύτες δημιουργούν εξ αρχής την εξάρτηση.

  • Μια παρατήρηση σχετικά με τη συναισθηματική πλευρά

    η οικονομική κακοποίηση έχει σχεδιαστεί για να σας κάνει να νιώθετε ανίκανοι να τα βγάλετε πέρα μόνοι σας.

    Αυτό το συναίσθημα είναι αποτέλεσμα της κακοποίησης, όχι πραγματικό μέτρο της ικανότητάς σας.

    Πολλοί άνθρωποι στους οποίους έχουν πει για χρόνια ότι «δεν μπορούν να διαχειριστούν τα χρήματα» τα καταφέρνουν μια χαρά μόλις αφαιρεθεί ο έλεγχος.

    Δημιουργήστε ένα σχέδιο δράσης για περιστατικά οικονομικής κακοποίησης ή έναν προσωπικό κατάλογο ελέγχου «οικονομικής ετοιμότητας» (έγγραφα που πρέπει να συγκεντρώσετε, λογαριασμούς που πρέπει να ανοίξετε, βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε).

Εργαλεία για την Οικονομική Βία

Ένα προσωπικό σετ εργαλείων: λίστα ετοιμότητας και ημερολόγιο περιστατικών. Κρατήστε το ασφαλές, μακριά από τον δράστη. Η οικονομική βία σχεδιάζεται για να σας κάνει να νιώθετε ότι δεν τα καταφέρνετε μόνοι/-ες. Αυτό το συναίσθημα είναι προϊόν του ελέγχου – όχι μέτρο των ικανοτήτων σας.
  • Τι περιέχει

    “Λίστα Ετοιμότητας” πρακτικά βήματα προς την οικονομική ασφάλεια και ανεξαρτησία. Σημειώστε την κατάσταση κάθε βήματος και που φυλάσσονται τα στοιχεία.

    “Ημερολόγιο Περιστατικών” χρονολογημένο αρχείο περιστατικών οικονομικής βίας (αφαίρεση χρημάτων, αποκλεισμός από λογαριασμούς, εξαναγκασμένο χρέος, παρεμπόδιση εργασίας κ.λπ.).

  • Πως να το χρησιμοποιήσετε

    Προχωρήστε τη λίστα με τον δικό σας ρυθμό και μόνο όσο είναι ΑΣΦΑΛΕΣ. Κάποια βήματα μπορεί να προκαλέσουν κλιμάκωση, αν γίνουν αντιλιπτά προτεραιότητα έχει η ασφάλειά σας.

    Καταγράφετε τα περιστατικά αντικειμενικά και έγκαιρα: ημερομηνία, τι έγινε, το ποσό, ο λογαριασμός που επηρεάστηκε. Το μοτίβο μετράει όσο και το μεμονωμένο γεγονός.

    Μη διαγράφετε καταχωρήσεις. Το οικονομικό αρχείο στηρίζει ασφαλιστικά μέτρα, διαζύγιο/επιμέλεια και αμφισβήτηση χρεών.

    Κρατήστε και τα ίδια τα αποδεικτικά, κινήσεις λογαριασμού, screenshots, φωτογραφίες εγγράφων και σημειώστε στο ημερολόγιο που φυλάσσεται το καθένα.

  • Ασφαλής αποθήκευση του αρχείου

    Κρατήστε το εκεί που δεν φτάνει ο δράστης: αποφύγετε κοινόχρηστους υπολογιστές, κοινά cloud ή οικογενειακά προγράμματα κινητού στα οποία έχει πρόσβαση.

    Χρησιμοποιήστε ένα αρχείο προστατευμένο με κωδικό, ιδιωτικό λογαριασμό cloud που δεν γνωρίζει, ή τη συσκευή έμπιστου προσώπου.

    Χρησιμοποιήστε ασφαλή ταχυδρομική διεύθυνση (έμπιστο πρόσωπο, ταχ. θυρίδα) για οικονομική αλληλογραφία, ώστε να μην υποκλέπτονται ευαίσθητα έγγραφα.

  • Εξειδικευμένη βοήθεια

    Η οικονομική κακοποίηση διαπερνά το δίκαιο, τις τράπεζες και τα επιδόματα, η βοήθεια από ειδικούς αξίζει τον κόπο. Ένας δικηγόρος μπορεί να σας συμβουλεύσει σχετικά με τα περιουσιακά σας στοιχεία, τα χρέη και τα δικαιώματά σας.

    Στην Ελλάδα: Το 15900 (εθνική γραμμή SOS, 24/7, δωρεάν, Ελληνικά και Αγγλικά) σας συνδέει με κέντρα συμβουλευτικής που προσφέρουν νομική και εργασιακή υποστήριξη.

    Έκτακτη ανάγκη: 100 (Αστυνομία) ή 112.

Zητείστε Βοήθεια

Οργανισμοί, γραμμές βοήθειας και πόροι υποστήριξης.

Ασφαλείς πόροι υποστήριξης

Αποκτήστε πρόσβαση σε αξιόπιστους οργανισμούς, γραμμές βοήθειας και πόρους υποστήριξης για όποιον έχει πληγεί από βία, κακοποίηση ή παρενόχληση.

Μάθετε πώς να αναζητήσετε βοήθεια, να βρείτε καθοδήγηση και να συνδεθείτε με τις κατάλληλες υπηρεσίες υποστήριξης με ασφάλεια και εμπιστευτικότητα.