Παρενοχλητική παρακολούθηση
Παρενοχλητική
παρακολούθηση
Stalking
Η παρενόχληση μέσω καταδίωξης (stalking) αφορά μια παρατεταμένη «πορεία συμπεριφοράς», κατά την οποία ένα άτομο επιδίδεται σε καθηλωτικές και εμμονικές πράξεις που είναι ανεπιθύμητες και επαναλαμβάνονται, με αποτέλεσμα το θύμα να αισθάνεται φόβο, απειλή, συναγερμό ή έντονη δυσφορία.
Το μοτίβο “FOUR” (Fixated, Obsessive, Unwanted, Repeated) αποτυπώνει τα βασικά χαρακτηριστικά: το άτομο δεν μπορεί να σταματήσει, συχνά κλιμακώνει βρίσκοντας νέους τρόπους προσέγγισης, οι ενέργειες δεν είναι επιθυμητές και συμβαίνουν περισσότερες από μία φορές, σχηματίζοντας αναγνωρίσιμο πρότυπο. Το stalking ασκείται συχνά από πρόσωπο γνωστό στο θύμα, όπως πρώην σύντροφος ή γνωστός, και μπορεί να εκδηλωθεί δια ζώσης, μέσω επικοινωνιών ή διαδικτυακά.
Οι συμπεριφορές μπορεί να περιλαμβάνουν παρακολούθηση ή περιπλάνηση κοντά στο σπίτι, την εργασία ή τα συχνά σημεία του θύματος· απρόσκλητη εμφάνιση· επίμονες κλήσεις, μηνύματα, email, επιστολές, δώρα ή επικοινωνία ακόμη και μετά από αποκλεισμό· κατασκοπεία, παρατήρηση και άλλες μορφές επιτήρησης· παρέμβαση ή φθορά περιουσίας ·παρεμβάσεις σχετικές με ταυτότητα· καθώς και άμεσες ή έμμεσες απειλές.
Η διαδικτυακή καταδίωξη (cyberstalking) μπορεί να περιλαμβάνει παρακολούθηση χρήσης κοινωνικών δικτύων ή διαδικτύου, πρόσβαση ή παραβίαση λογαριασμών, εγκατάσταση spyware ή λογισμικού εντοπισμού, ανάρτηση περιεχομένου για το θύμα ή κοινοποίηση ιδιωτικών πληροφοριών ή εικόνων χωρίς συναίνεση.
Παρότι μεμονωμένες πράξεις ενδέχεται να φαίνονται «μικρές» αν εξεταστούν ξεχωριστά, το stalking τεκμηριώνεται όταν δύο ή περισσότερα περιστατικά, συνολικά, προκαλούν φόβο ή σημαντική διατάραξη της καθημερινότητας. Οι συνέπειες συχνά περιλαμβάνουν χρόνιο άγχος, μειωμένη εμπιστοσύνη, αλλαγές στη ζωή για λόγους ασφάλειας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μακροχρόνια ψυχολογική ή σωματική επιβάρυνση.
Εμφανίζεται Συναντιέται σε
Η Ενδοσυντροφική Βία (Intimate Partner Violence, IPV) —η οποία αναφέρεται επίσης ως ενδοοικογενειακή ή συζυγική βία— περιγράφει την πραγματική ή την απειλούμενη σωματική βλάβη, και σε ευρύτερο επίπεδο περιλαμβάνει σωματική, σεξουαλική και ψυχολογική κακοποίηση, όπως εξαναγκασμό και παρακολούθηση (stalking), που ασκείται από νυν ή πρώην ερωτικό/συναισθηματικό σύντροφο.
Η απειλή της καταδίωξης
Αόρατες απειλές
Πηγή: FRA 2024. Ενδεικτικά στοιχεία – επιβεβαιώστε πρίν τη δημοσίευση.
-
Σχεδόν 1 στις 5 γυναίκες στην ΕΕ έχει πέσει θύμα παρενόχλησης.
-
Πρόκειται για μια συμπεριφορά που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο, τον εκφοβισμό και την τρομοκράτηση των γυναικών. Ως αποτέλεσμα, σχεδόν το 30% των γυναικών σταματάνε να βγαίνουν έξω μόνες. Άλλες κουβαλούν κάτι για να προστατευτούν ή αλλάζουν τις συνήθειές τους.
-
Σε ολόκληρη την ΕΕ, το 8,5% των γυναικών βιώνουν κυβερνοπαρακολούθηση και το 7% των εργαζόμενων γυναικών υφίστανται σεξουαλική παρενόχληση στο διαδίκτυο.
Ψάχνετε για βοήθεια;
Βρείτε μια απάντηση
-
Αναγνωρίστε το μοτίβο, όχι μόνο ένα μεμονωμένο περιστατικό
Οι συμπεριφορές παρενόχλησης περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενες κλήσεις, μηνύματα και επισκέψεις στο σπίτι ή στον χώρο εργασίας σας, επικοινωνία με φίλους και γνωστούς σας για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με εσάς, ανεπιθύμητα δώρα και επιστολές, απειλές, βανδαλισμούς, ψευδείς κατηγορίες και πορνογραφικό υλικό εκδίκησης.
Τα μεμονωμένα μηνύματα ή τηλεφωνήματα δεν χρειάζεται να είναι απειλητικά από μόνα τους, είναι ο αδιάκοπος, σωρευτικός χαρακτήρας που ορίζει την παρενόχληση, συμπεριλαμβανομένης της διαδικτυακής μορφής (cyberstalking) μέσω ψεύτικων προφίλ και ψηφιακής παρακολούθησης.
Οποιαδήποτε μεμονωμένη πράξη μπορεί να φαίνεται αβλαβής, και αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο η τεκμηρίωση του μοτίβου είναι απαραίτητη.
-
Ο βασικός κανόνας: μην εμπλέκεστε
Μόλις καταστήσετε σαφές (ιδανικά μία φορά, γραπτώς) ότι δεν επιθυμείτε καμία επαφή, σταματήστε εντελώς να απαντάτε.
Οποιαδήποτε αντίδραση, όπως απάντηση, διαφωνία, αποκλεισμός και στη συνέχεια άρση του αποκλεισμού, ακόμη και το να τους ζητήσετε ξανά να σταματήσουν, επιβραβεύει τη συμπεριφορά και τείνει να την εντείνει.
Οι παρενοχλητές συχνά επιδιώκουν μια αντίδραση – η σιωπή τους την αρνείται. Μην προσπαθήσετε να τους πείσετε, να τους αντιμετωπίσετε ή να «δικαιολογηθείτε» απέναντί τους.
-
Καταγράψτε τα πάντα
Αυτό είναι το πιο σημαντικό πρακτικό βήμα, τόσο για τη δική σας σαφήνεια όσο και επειδή η παρενόχληση μπορεί να είναι δύσκολο να αποδειχθεί, καθώς οι δράστες συχνά ενεργούν με διακριτικούς, δύσκολα ανιχνεύσιμους τρόπους και αποφεύγουν την άμεση επαφή.
Τηρήστε ημερολόγιο με ημερομηνίες, ώρες, τοποθεσίες και το τι συνέβη. Αποθηκεύστε και τραβήξτε screenshot κάθε μήνυμα, email, φωνητικό μήνυμα και αλληλεπίδραση στα κοινωνικά δίκτυα (μην τα διαγράψετε, ακόμα κι αν σας αναστατώνουν).
Φωτογραφίστε τυχόν δώρα, σημειώματα ή υλικές ζημιές. Σημειώστε τους μάρτυρες. Μια σαφής αλυσίδα αποδεικτικών στοιχείων είναι αυτό που μετατρέπει μια καταγγελία σε υπόθεση που μπορεί να οδηγήσει σε ποινική δίωξη.
-
Ενισχύστε την ασφάλειά σας
Φυσική: αλλάξτε τις συνήθειες και τις διαδρομές σας, ενημερώστε άτομα εμπιστοσύνης στη δουλειά και στο σπίτι για το τι συμβαίνει, ώστε να μην αποκαλύψουν χωρίς να το γνωρίζουν πού βρίσκεστε, και εξετάστε ποιος έχει κλειδιά για το σπίτι σας.
Ψηφιακή: αλλάξτε τους κωδικούς πρόσβασης σε όλους τους λογαριασμούς (υποθέστε ότι ο παρενοχλητής μπορεί να τους γνωρίζει ή να τους μαντέψει), ενεργοποιήστε την επαλήθευση δύο παραγόντων, ενισχύστε τις ρυθμίσεις απορρήτου, απενεργοποιήστε την κοινή χρήση τοποθεσίας και ελέγξτε αν εμφανίζεται στις φωτογραφίες που δημοσιεύετε, και ελέγξτε τις συσκευές και τους λογαριασμούς στους οποίους ένας πρώην σύντροφος μπορεί να έχει ακόμα πρόσβαση.
Να είστε σε εγρήγορση για ενδεχόμενη παρακολούθηση μέσω κοινών λογαριασμών, οικογενειακών πακέτων ή συσκευών GPS.
Μιλήστε σε άτομα του περιβάλλοντός σας αντί να το κρατάτε μυστικό: Η απομόνωση είναι αυτό που εκμεταλλεύονται οι παρενοχλούντες.
-
Καταγγείλετέ το
Επικοινωνήστε με την αστυνομία στο 100 (ή 112) και υποβάλετε επίσημη καταγγελία για να ξεκινήσει η ποινική δίωξη. Φέρτε μαζί σας τα αποδεικτικά σας στοιχεία.
Η εθνική γραμμή βοήθειας SOS 15900 (24/7, δωρεάν, εμπιστευτική, διαθέσιμη στα ελληνικά και στα αγγλικά) μπορεί επίσης να σας συμβουλεύσει, να σας συνδέσει με νομική και ψυχολογική υποστήριξη και να σας βοηθήσει να καταρτίσετε ένα σχέδιο ασφάλειας.
Αν αυτός/η που σας παρενοχλεί είναι τρέχων ή πρώην σύντροφος, ισχύει επίσης το δίκτυο υποστήριξης για την ενδοοικογενειακή βία.
-
Πάρτε στα σοβαρά τις απειλές και την κλιμάκωση της κατάστασης
Η παρενόχληση είναι το είδος της κατάστασης όπου έχει σημασία να εμπιστεύεστε το ένστικτό σας.
Αν αισθανθείτε ποτέ ότι βρίσκεστε σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε αμέσως το 100 ή το 112.
Αν η συχνότητα, η ένταση ή η θρασύτητα αυξάνονται, αντιμετωπίστε το ως προειδοποιητικό σημάδι και ζητήστε βοήθεια γρήγορα, αντί να περιμένετε να δείτε αν θα περάσει.
-
Μια πρακτική παρατήρηση σχετικά με τη συναισθηματική πλευρά
Το να ζείτε υπό παρακολούθηση είναι εξαντλητικό και μπορεί να σας κάνει να αμφιβάλλετε αν «αντιδράτε υπερβολικά».
Δεν αντιδράτε υπερβολικά! Ο φόβος που προκαλεί η παρενόχληση είναι μια φυσιολογική αντίδραση, και η υποστήριξη από έναν σύμβουλο ή μια γραμμή βοήθειας αποτελεί μέρος της αντιμετώπισης του προβλήματος, όχι ένδειξη ότι δεν μπορείτε να το διαχειριστείτε.
Ημερολόγιο Περιστατικών Παρακολούθησης (Stalking)
-
Πως να χρησιμοποιήσετε το ημερολόγιο
Προσθέστε μία φραμμή στην καρτέλα “Ημερολόγιο Περιστατικών” για κάθε ξεχωριστό περιστατικό, μόλις μπορέσετε με ασδάλεια, γιατί οι λεπτομέρειες ξεχνιούνται.
Καταγράφετε με ακρίβεια και αντικειμενικά. Γράψτε τι έγινε, όχι την ερμηνεία σας. Οι ακριβείς λέξεις, οι ημερομηνίες και οι ώρες έχουν βαρύτητα.
Μη διαγράφετε ποτέ μια καταχώρηση, ακόμη κι αν φαίνεται ασήμαντη. Το stalking αποδεικνύεται από το ΜΟΤΙΒΟ, και τα μικρά περιστατικά το χτίζουν.
-
Διατήρηση αποδεικτικών στοιχείων
Μη βασίζεστε μόνο στο ημερολόγιο – κρατήστε και τα ίδια τα αποδεικτικά: στιγμιότυπα οθόνης (screenshots), φωτογραφίες, φωνητικά μηνύματα, e-mails, το ίδιο το δώρο/γράμμα.
Τραβήξτε screenshots ώστε να φαίνεται ο αποστολέας, η ημερομηνία και η ώρα. Κρατήστε τα πρωτότυπα – μην απαντάτε και μην προωθείτε με τρόπο που τα αλλοιώνει.
Σημειώστε ΤΙ κρατήσατε και ΠΟΥ βρίσκεται, για να το εντοπίζετε αργότερα (π.χ. “Screenshot σε φάκελο φωνητικό μήνυμα αποθηκευμένο”).
-
Ασφάλεια κατα την αποθήκευση του αρχείου
Αποθηκεύστε το εκεί που δεν μπορεί να φτάσει ο δράστης. Αποφύγετε κοινόχρηστο υπολογιστή, κοινό λογαριασμό cloud ή οικογενειακό πρόγραμμα κινητού στο οποίο έχει πρόσβαση.
Σκεφτείτε ένα αρχείο με κωδικό πρόσβασης, έναν ιδιωτικό λογαριασμό cloud που δεν γνωρίζει, ή τη συσκευή ενός έμπιστου προσώπου.
Αν υπάρχει κίνδυνος να παρακολουθεί τις συσκευές σας, συμπληρώστε το κάπου ασφαλώς (βιβλιοθήκη, υπολογιστής φίλου) αντί σε συσκευή που ελέγχει.
-
Αν καταγγείλετε στην Αστυνομία
Στην Ελλάδα το stalking (“έμμονη καταδίωξη”) αποτελεί ποινικό αδίκημα και διώκεται κατ΄έγκληση (απαιτείται έγκληση/καταγγελία από το θύμα).
Πάρτε μαζί σας αυτό το ημερολόγιο και τα αποδεικτικά. Σημειώστε τον αριθμό δικογραφίας/καταγγελίας στη στήλη “Καταγγέλθηκε σε” ώστε να συνδέονται όλα.
Έκτακτη ανάγκη: 100 (Αστυνομία) ή 112.
Στήριξη & καθοδήγηση: 15900 (εθνική γραμή SOS, 24/7, δωρεάν, στα Ελληνικά & Αγγλικά).
Zητείστε Βοήθεια
Οργανισμοί, γραμμές βοήθειας και πόροι υποστήριξης.