Αυτοκτονικότητα
(Βία προς τον εαυτό)

Περιλαμβάνει σκέψεις αυτοκτονίας, απόπειρες αυτοκτονίας ή πράξεις αυτοτραυματισμού, συχνά ως αποτέλεσμα έντονης ψυχικής οδύνης, κατάθλιψης, άγχους ή ακραίων συνθηκών ζωής, και μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη σωματική ή ψυχική βλάβη.

Η βία προς τον εαυτό (self-directed violence) αποτελεί ένα σύνθετο φαινόμενο που περιλαμβάνει ένα φάσμα σκέψεων και συμπεριφορών, από σκέψεις αυτοκαταστροφής έως πράξεις αυτοτραυματισμού ή απόπειρες αυτοκτονίας. Στις κοινωνικές επιστήμες και στη δημόσια υγεία προσεγγίζεται ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης πολλών παραγόντων, όπως η ψυχική δυσφορία, οι εμπειρίες απώλειας ή βίας, η κοινωνική απομόνωση, οι οικονομικές δυσκολίες και η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Βία προς τον εαυτό

Η βία προς το εαυτό δεν εμφανίζεται συνήθως ξαφνικά. Συχνά προηγούνται ενδείξεις όπως έντονη απελπισία, αυξημένη αυτοκριτική, απόσυρση από κοινωνικές δραστηριότητες ή σημαντικές αλλαγές στη συμπεριφορά και στη διάθεση.

Η επιστημονική έρευνα δείχνει επίσης ότι η βία προς τον εαυτό μπορεί να συνδέεται με ορισμένες μορφές ψυχοπαθολογίας, κυρίως με συναισθηματικές διαταραχές (κατάθλιψη ή διπολική διαταραχή) διαταραχές προσωπικότητας ή διαταραχές χρήσης ουσιών.

Η βία προς τον εαυτό μπορεί να εξυπηρετεί διαφορετική λειτουργία για κάθε άτομο. Σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί μια δυσλειτουργική προσπάθεια διαχείρισης έντονων συναισθημάτων ή ψυχικού πόνου, που κάποιος δυσκολεύεται να εκφράσει ή να επεξεργαστεί με άλλο τρόπο. Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η ύπαρξη ψυχικής δυσφορίας δεν οδηγεί απαραίτητα σε αυτοκαταστροφική συμπεριφορά. Η πλειονότητα των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας δεν εμφανίζει τέτοιες συμπεριφορές, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έγκαιρη υποστήριξη.

Σε επίπεδο πρόληψης, η ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών, η ανοιχτή συζήτηση για την ψυχική υγεία και η πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά. Σε περίπτωση που κάποιος βιώνει έντονη ψυχική δυσφορία ή σκέψεις αυτοκαταστροφής, είναι σημαντικό να αναζητήσει βοήθεια.

Στην Ελλάδα υπάρχουν διαθέσιμες υπηρεσίες υποστήριξης, όπως η 24ωρη γραμμή παρέμβασης για την αυτοκτονία 1018 (ΚΛΙΜΑΚΑ) και η Εθνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306, οι οποίες παρέχουν δωρεάν και ανώνυμη συμβουλευτική. Παράλληλα, βοήθεια μπορεί να προσφερθεί από επαγγελματίες ψυχικής υγείας, δημόσιες δομές ψυχικής υγείας, κέντρα ψυχικής υγείας και νοσοκομεία. Η αναζήτηση βοήθειας αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την προστασία της ψυχικής υγείας και την ενίσχυση της ευημερίας του ατόμου.

Περισσότερα

Πηγές: WHO Suicide Worldwide 2021 / Global Health Estimates IHME / Lancet Public Health 2025 – ΕΛΣΤΑΤ – Klimaka – Eurostat. Ενδεικτικά στοιχεία – επιβεβαιώστε πρίν τη δημοσίευση.

~727.000 θάνατοι από αυτοκτονία παγκοσμίως κάθε χρόνο. Περίπου ένας θάνατος κάθε 43 δευτερόλεπτα.
-35% μείωση του παγκόσμιου δείκτη από το 2000. Πρόοδος – αλλά όχι αρκετά γρήγορη για τους στόχους του 2030.
73% των αυτοκτονιών σε χώρες χαμηλού/μεσαίου εισοδήματος. Όπου ζει η πλειονότητα του πληθυσμού & οι πόροι είναι περιορισμένοι.
Σημείωση: η υποκαταγραφή είναι σημαντική – οι πραγματικοί αριθμοί είναι πιθανώς υψηλότεροι. Για κάθε αυτοκτονία υπάρχουν πολλές απόπειρες.

Προσέξτε τα προειδοποιητικά σημάδια

Δώστε προσοχή σε αλλαγές κάποιου όπως:
Αναφορές στην επιθυμία να πεθάνει, στο ότι αποτελεί βάρος ή στο ότι δεν έχει λόγο να ζει.
Απομόνωση από φίλους και δραστηριότητες.
Διάθεση των προσωπικών του αντικειμένων.
Αυξημένη χρήση ουσιών.
Δραματικές αλλαγές στη διάθεση.
Υπερβολικός ή ανεπαρκής ύπνος ή αποχαιρετισμοί σαν να είναι οι τελευταίοι.

Μια ξαφνική ηρεμία μετά από μια περίοδο έντονης δυσφορίας μπορεί επίσης να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι.
Ξεκινήστε τη συζήτηση

Προσεγγίστε το άτομο κατ’ ιδίαν, με χρόνο στη διάθεσή σας και χωρίς περισπασμούς.

Εκφράστε το ενδιαφέρον σας χρησιμοποιώντας παρατηρήσεις αντί για κρίσεις («Παρατήρησα ότι φαίνεσαι πολύ καταβεβλημένος τελευταία, και ανησυχώ για σένα»).

Το βασικό μήνυμα είναι ότι το να ακούς έχει μεγαλύτερη σημασία από το να βρεις τις σωστές λέξεις.
Ρωτήστε άμεσα για την αυτοκτονία

Το να ρωτήσετε κάποιον άμεσα αν σκέφτεται κάποιος την αυτοκτονία δεν του εμφυσά την ιδέα ούτε αυξάνει τον κίνδυνο.

Οι έρευνες δείχνουν σταθερά το αντίθετο — συχνά φέρνει ανακούφιση και ανοίγει την πόρτα για βοήθεια.

Προτείνετε απλή διατύπωση: «Σκέφτεσαι την αυτοκτονία;» ή «Σκέφτεσαι να δώσεις τέλος στη ζωή σου;»
Ακούστε χωρίς να κρίνετε

Αφήστε το άτομο να μιλήσει.

Πάρτε στα σοβαρά ό,τι λέει, αποφύγετε να διαφωνήσετε, να υποβαθμίσετε το θέμα («δεν είναι και τόσο άσχημα») ή να βιαστείτε να διορθώσετε τα πράγματα.

Αναγνωρίστε το συναίσθημα χωρίς να υποστηρίξετε την αυτοκτονία ως λύση. Το να παραμένετε ήρεμοι και παρόντες αποτελεί από μόνο του προστασία.
Μειώστε τον άμεσο κίνδυνο

Εάν το άτομο ενδέχεται να βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, βοηθήστε το να απομακρυνθεί από οτιδήποτε θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να βλάψει τον εαυτό του και μην το αφήσετε μόνο του.

Σε αυτή την περίπτωση, ενθαρρύνετέ το να επικοινωνήσει αμέσως με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.
Συνδέστε το με υποστήριξη

Βοηθήστε το άτομο να έρθει σε επαφή με επαγγελματική βοήθεια, έναν γιατρό, έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας ή μια γραμμή βοήθειας για κρίσεις.

Προσφέρετε πρακτική υποστήριξη: βοηθήστε το να κάνει ένα τηλεφώνημα, να βρει μια υπηρεσία ή συνοδεύστε το σε ένα ραντεβού.

Κάντε τη διαδικασία όσο το δυνατόν πιο συγκεκριμένη, αντί για ένα αόριστο «θα πρέπει να μιλήσεις με κάποιον». Διατηρήστε επαφή μετά το επεισόδιο της κρίσης.
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΜΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΕΙΔΙΚΟ

Η 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 της ΚΛΙΜΑΚΑ είναι η πρώτη και μοναδική στην Ελλάδα γραμμή υποστήριξης και παρέμβασης στην κρίση για την πρόληψη των αυτοκτονιών.

Λειτουργεί με την υποστήριξη και εποπτεία του Υπουργείου Υγείας σε εικοσιτετράωρη βάση, επτά ημέρες την εβδομάδα και δέχεται κλήσεις από όλη την Ελλάδα, με αστική χρέωση.

Τις κλήσεις απαντούν εξειδικευμένοι επαγγελματίες ψυχικής υγείας.

Μία τηλεφωνική γραμμή παρέμβασης για την αυτοκτονία, εκτός πολλών άλλων, παρέχει άμεση πρόσβαση για επικοινωνία σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας, λειτουργεί αποστιγματιστικά καθώς διαφυλάσσει την ανωνυμία των καλούντων και δίνει την δυνατότητα άμεσης παρέμβασης στην αυτοκτονική κρίση καθώς και την διασφάλιση της προστασία της ζωής των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο.

Εάν έχετε σκέψεις να κάνετε κακό στον εαυτό σας ή/και ανησυχείτε για κάποιο οικείο πρόσωπο, επισκεφθείτε κάποιον επαγγελματία ψυχικής υγείας ή καλέστε άμεσα την 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία – 1018.

Οργανισμοί, γραμμές βοήθειας και πόροι υποστήριξης.

Ασφαλείς πόροι υποστήριξης

Αποκτήστε πρόσβαση σε αξιόπιστους οργανισμούς, γραμμές βοήθειας και πόρους υποστήριξης για όποιον έχει πληγεί από βία, κακοποίηση ή παρενόχληση.

Μάθετε πώς να αναζητήσετε βοήθεια, να βρείτε καθοδήγηση και να συνδεθείτε με τις κατάλληλες υπηρεσίες υποστήριξης με ασφάλεια και εμπιστευτικότητα.

Αυτοκτονικότητα (Βία προς τον εαυτό)